MÊ CUNG CHỢ THẢM BA TƯ Ở THÀNH TABRIZ

    Thảm Ba Tư có nhiều trường phái trên khắp đất nước Iran. Thảm Ba Tư ở Tabriz là trường phái nổi bật từ thời Con đường tơ lụa. Tabriz là thủ phủ tỉnh Azerbaijan, vùng đông bắc của đất nước, tiếp giáp với nước Cộng hòa Azerbaijan của Liên Xô cũ. Người dân tộc Azari ở đây đã hòa nhập vào cộng đồng chung của Iran từ lâu, nhưng họ có cùng chủng tộc và ngôn ngữ với người bên Azerbaijan. Đại giáo chủ Khamenei, người thế lực nhất nước Cộng hòa Hồi giáo Iran (Tổng thống Cộng hòa Hồi giáo Iran từ năm 1981 đến 1989), là người Azari.

Một lối đi “nhỏ” trong ngút ngàn mê cung hình mái vòm, chợ Tabriz

    Tabriz đã là một nơi giao lưu văn hóa từ thời cổ đại và khu phức hợp lịch lịch sử này đã là một trong những trung tâm thương mại quan trọng nhất trên Con đường tơ lụa. Nằm ở trung tâm của thành phố Tabriz, Iran công trình lớn chợ vòm thành Tabriz bao gồm nhiều chợ nhỏ, như Amir Bazaar (buôn bán vàng và đồ trang sức), các Mozzafarieh (buôn bán thảm), chợ giày dép, và nhiều khu chợ khác bán đủ loại hàng hoá khác nhau. 

    Khá khó để có thể đi hết 22 khu chợ trong cái chợ vòm này trong khoảng thời gian ngắn. Chỉ riêng khu chợ Mozzafarieh bán thảm thôi cũng khiến ta chồn chân mỏi gối 1 ngày trời.

Chợ Tabriz được chia thành nhiều khu vực nhỏ bán chuyên về 1 mặt hàng nào đó, và đây là khu bán thảm Mozzafarieh

    Hàng nghìn, hàng vạn “bức tranh” thảm tưng bừng rực rỡ về màu sắc, đa dạng về kích thước, phóng túng mà tinh tế về đường nét, phong phú về đề tài. Có thể nói khu Mozzafarieh này chính là 1 triển lãm tranh thảm hào phóng bậc nhất mà ta hiếm thấy trên thế giới này. 

    Thoạt nhìn, người ta khó tin ngay được rằng đó là thảm mà chỉ ưởng đâu là những bức tranh vẽ sinh động. Phải đến gần, sờ tay vào hiện vật, cảm thấy lớp nhung tuyết rất dày, rất mịn trên bề mặt bức tranh ta mới có thể nhận ra đó là những tuyệt tác nghệ thuật thảm dệt tuyệt vời - tranh thảm.

Lựa chọn được 1 tấm thảm cho riêng mình hẳn là rất khó khăn, bởi vì thảm Ba Tư quá tuyệt vời!

    Cảnh đàn ca hát xướng trong cung đình xưa, cảnh núi rừng hùng vĩ, cảnh sinh hoạt bình dân trong làng xóm Ba Tư, cảnh đi săn, cảnh cưỡi ngựa đánh golf - môn polo trên ngựa vốn phát tích từ chính xứ Ba Tư này đều là những chủ đề, cảnh sắc, ... nổi tiếng trên mỗi tấm thảm Ba Tư trong khu chợ vòm nổi tiếng này.

Thảm Ba Tư miêu tả cảnh săn bắn của vua chúa xưa

    Tại khu chợ vòm này có 1 bức tranh thảm khá độc đáo. Thảm vẽ cảnh ăn chơi ở xứ Ba Tư ngày trước. Các tài tử giai nhân hòa trong không khí vui vẻ, rượu tuôn như suối, miệng ngâm nga xuất khẩu thành thơ, cũng bởi Iran là xứ sở của thơ ca, các thi nhân như Saadi và Omar Khayyam vẫn tụng ca rượu và giai nhân trong thơ mình. Nhưng vì rượu là thứ bị nghiêm cấm tại đất nước này nên cái văn hóa rượu đổ chan hòa trong bức tranh thảm chỉ là sự phản ánh hiện thực cổ xưa như một luyến nhớ.

Thảm Ba Tư với cảnh sinh hoạt vui tươi nhộn nhịp của toàn những tài tử giai nhân

    Cũng vì phản ánh hiện thực, một giai nhân được thể hiện cổ áo trễ xuống dưới bầu ngực. Nhưng cũng vì hiện tại phụ nữ đang phải che phủ áo choàng từ đầu đến chân, ông chủ cửa hàng phải lấy một miếng giấy trắng ghim vào chỗ ngực của giai nhân, che đi cảnh nhạy cảm. 

    

    Tất nhiên ai mua tranh về trưng bày trong nhà thì có thể gỡ miếng che này ra. Ai sẽ là người mua nhỉ? Bởi giá tiền cũng không mấy là nhỏ lắm: 18 000 USD. Bức tranh thảm có kích thước bằng chiếc chiếu đôi, trọng lượng hơn 20kg. Giá tiền ấy là ở Tabriz, về đến khu chợ tại thủ đô Tehran chắc phải đắt hơn vài ba nghìn đôla.

Hiếm có những tấm thảm được thêu dệt nét quyến rũ, mỏng manh của phụ nữ do văn hóa nghiêm khắc của đất nước này

    Thảm Ba Tư được hoàn thiện trong một lịch sử lâu dài - 2500 năm. Ở thế kỷ 16 và 17, nghề thảm được các hoàng đế bảo trợ, những người thiết kế và dệt thảm được hưởng nhiều đặc ân. Len dệt thảm làm từ lông cừu hảo hạng. 

    Màu sắc được lấy từ màu nguyên thủy của các loại thảo mộc và rau quả, lý do khiến nhiều tấm thảm trải qua hàng trăm năm vẫn không phai màu. Mỗi tấm thảm có khoảng 70 màu khác nhau. Một tấm thảm Ba Tư loại thông thường phải dệt khoảng 50 mũi trên 1cm². Loại thảm cao cấp trên 50 mũi. Còn với những bức tranh tinh xảo thì có thể lên đến gần 500 mũi trên 1cm².

Thảm Ba Tư là 1 “đặc sản” văn hóa của Iran

    Nghệ nhân dệt thảm Amir Erami chia sẻ, quy trình để tạo nên một tấm thảm cần trải qua bốn bước, bao gồm: thiết kế, lựa chọn màu sắc, phối hợp chúng với nhau và chuẩn bị công cụ dệt thảm. Tùy thuộc vào kích thước và độ tinh xảo, có tấm thảm phải mất đến một năm để hoàn thành. 

    

    Ngày nay, thảm Ba Tư không chỉ là nghệ thuật mà còn trở thành một ngành kinh doanh phát đạt, đóng góp một thị phần lớn vào nền kinh tế Iran. Hiện nay, Iran là nhà sản xuất và xuất khẩu thảm dệt tay lớn nhất thế giới, cung cấp 3/4 sản lượng thảm thủ công thế giới.